Dünya genelinde sağlık ve yaşam süresini tehdit eden 17 büyük riskin ele alındığı kapsamlı araştırma, Almanya’nın Berlin kentinde düzenlenen Dünya Sağlık Zirvesi’nde kamuoyuyla paylaşıldı. 35 uzmanın üç yıllık çalışmasıyla hazırlanan rapor, tehlikelerin büyüklüğüne dikkat çekerken her biri için gerçekçi çözüm yolları bulunduğunu da vurguluyor.
Kıyamet senaryoları ve küresel riskler
Araştırmada nükleer savaş ve yapay zekanın kötü amaçlı kullanımı, gerçekleşme ihtimali düşük ancak yıkıcı etkileri nedeniyle en üst sırada yer aldı. Nükleer çatışmaların atmosferi kapatarak kıtlığa yol açabileceği, yapay zeka destekli biyolojik silahların ise insanlık için benzeri görülmemiş bir felaket doğurabileceği belirtildi. Uzmanlar bu risklerin bir kıyamet senaryosu yaratma potansiyeline sahip olduğunu ifade etti.
Listede yer alan diğer büyük tehditler arasında hava kirliliği, antimikrobiyal direnç, çocuklarda yetersiz beslenme, iklim krizi, geleneksel çatışmalar ve dış yardımlardaki kesintiler bulunuyor. Yüksek gelirli bölgelerde obezite ve ruh sağlığı sorunları öne çıkarken, düşük gelirli bölgelerde ise eğitim seviyesinin düşüklüğü sağlığı tehdit eden başlıca unsurlar olarak kayda geçti.
Yardımların kesilmesi tehlikeyi büyütüyor
Son yıllarda ABD ve İngiltere dahil birçok zengin ülkenin dış yardım bütçelerinde kısıtlamaya gitmesi küresel sağlık açısından risk oluşturuyor. Uluslararası sağlık yardımlarının azalması veya çökmesi durumunda 2100 yılına kadar milyarlarca yıllık sağlıklı yaşam kaybı yaşanabileceği, bunun da yaklaşık yüzde 70’inin Sahra Altı Afrika’da hissedileceği hesaplandı. Bölge aynı zamanda çocuklarda yetersiz beslenme krizinden en çok etkilenen yerler arasında bulunuyor.
Önlem almak hala mümkün
Komisyon üyeleri, yayımlanan raporun insanları korkutmak amacıyla değil, liderlerin bugünden harekete geçmesi için bir rehber niteliği taşıdığını belirtti. İklim krizinde sıcaklık artışının sınırlandırılması veya teknolojik yeniliklere yatırım yapılması gibi adımlarla milyarlarca yıl sağlıklı yaşamın kurtarılabileceği ifade edildi. Uzmanlar, hükümetlerin öngörü, önlem ve hazırlık çalışmaları için bütçe ayırması gerektiğini savunuyor.
