NASA’nın 22 yıldır uzayın derinliklerini gözlemleyen Swift Uzay Teleskobu için yolun sonu göründü. Teleskobun yörüngesini yükselterek görevine devam etmesini sağlamak amacıyla başlatılan kurtarma girişimi başarısız oldu. Swift’in ekim ayında Dünya atmosferine girerek görevini tamamlaması bekleniyor.
22 yıldır görevde
NASA’nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi, 2004 yılında uzaya gönderildi.
Teleskobun en önemli görevlerinden biri, evrendeki en güçlü patlamalar arasında yer alan gama ışını patlamalarını tespit etmekti.
Swift, bu patlamaları gözlemlemek için tasarlanmış olsa da yıllar içinde çok sayıda farklı gök cismini ve kozmik olayı incelemek için kullanıldı. Kara deliklerin davranışlarından yıldız patlamalarına kadar pek çok araştırmaya katkı sağladı.
Ancak teleskop artık Dünya’ya giderek daha fazla yaklaşıyor.
Güneş’in hareketliliği yörüngesini bozdu
Swift’in bulunduğu yörüngede Dünya’nın atmosferi son yıllarda teleskop açısından daha fazla direnç oluşturmaya başladı. Bunun nedenlerinden biri Güneş’teki yüksek hareketlilik.
Güneş’teki güçlü patlamalar ve diğer aktiviteler Dünya’nın üst atmosferini genişletti. Bu durum Swift’in bulunduğu yükseklikte atmosferik sürtünmeyi artırdı.
Teleskop böylece enerji ve irtifa kaybetmeye başladı. Yörüngesi alçaldıkça Dünya’ya dönüşü de hızlandı.
NASA, Swift’i kurtarmak için teleskobu daha yüksek bir yörüngeye taşımayı planladı.
30 milyon dolarlık kurtarma girişimi
Kurtarma amacıyla Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen robotik bir uzay aracından yararlanılması planlandı.
Yaklaşık 30 milyon dolarlık görev kapsamında aracın Swift’e yaklaşması, teleskobu yakalaması ve daha yüksek bir yörüngeye taşıması hedeflendi.
Ancak uzay aracında yaşanan yönlendirme sorunları nedeniyle plan uygulanamadı.
NASA, Swift’i kurtarma girişimini sonlandırmak zorunda kaldı.
Böylece 22 yıllık uzay görevinin sonu da kesinleşmiş oldu.
Son görevlerini yapıyor
Swift’in Dünya’ya düşmesi artık kaçınılmaz görünse de bilim insanları teleskobun kalan zamanını değerlendirmeye çalışıyor.
Bazı bilimsel cihazları yeniden etkinleştirilen teleskop, atmosfere girmeden önce gözlemlerine devam ediyor. Bilim insanları böylece Swift’in son günlerini de yeni veriler toplamak için kullanıyor.
Teleskobun şu anda Dünya’nın yaklaşık 325 kilometre üzerinde bulunduğu belirtiliyor. İrtifasının 300 kilometrenin altına inmesiyle birlikte teleskobun çalışmasını sürdürmesi giderek zorlaşacak.
Swift’in ekim ayının başları ile ortaları arasında atmosfere girmesi bekleniyor.
Atmosfere giriş sırasında teleskobun büyük bölümünün yanması bekleniyor. Bazı parçaların yeryüzüne ulaşma ihtimali bulunsa da bunların insanlar açısından ciddi bir risk oluşturması beklenmiyor.
Bilim dünyası için ise Swift’in düşüşü, 22 yıllık önemli bir gözlem döneminin sonu anlamına geliyor. Teleskop, görev süresi boyunca evrenin en enerjik olaylarından bazılarını izleyerek bilim insanlarına milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki olaylar hakkında önemli veriler sağladı.
[Swift’in 20 Kasım 2004’te uzaya gönderilişi @Reuters]