Gezegenler, etrafında oluştukları genç yıldızlarla aynı yönde dönen gaz ve toz disklerinden meydana gelir. Bu nedenle yıldız ile gezegenin yörünge düzlemleri arasında genellikle büyük bir uyumsuzluk görülmez. Ancak 2022 yılında keşfedilen GJ 3090 b, bu kuralı tamamen bozuyor.
Dünya’dan 2,2 kat daha büyük yarıçapa ve 4,5 kat kütleye sahip bir alt-Neptün olan bu gezegen, yıldızının ekvator düzlemiyle 136 derecelik şaşırtıcı bir açı oluşturuyor.
Gizemli uyumsuzluğun nedeni bilinmiyor
La Silla Gözlemevi’ndeki NIRPS aracıyla yapılan hassas ölçümler sonucunda tespit edilen bu durum, benzeri görülmemiş bir istisnaya işaret ediyor. Bilim insanları bugüne kadar yörünge eğikliği çok yüksek olan yalnızca beş sistem keşfetti.
Fakat bunlardan farklı olarak GJ 3090 b’nin sisteminde yörüngeyi bu ölçüde bozabilecek devasa bir gezegen veya kahverengi cüce bulunmuyor. Bu durum, astronomların gezegen oluşum süreçlerine dair kabul edilen mevcut modelleri yeniden ele almasını gerektiriyor.
Yeni bir oluşum teorisi
Araştırma ekibinden uzmanlar, dev bir yoldaşın yokluğunda bu olağandışı durumun farklı bir senaryoyla açıklanabileceğini belirtiyor. Yıldızın geçmişte dışarıdan ters yönlü ve hizasız ikincil bir disk materyali yutmuş olabileceği, gezegenin de bu disk içinde şekillendiği tahmin ediliyor.
Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan bu bulgular, ötegezegen sistemlerinin ne kadar karmaşık ve çeşitlilik barındıran yapılara sahip olabileceğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
