Kasaplar sorunlarının çözümü için bir araya geldi, çözüm önerileri hazırladı. İç piyasadaki et ihtiyacının kaçak yollarla Güney Kıbrıs’tan karşılandığını tespit eden kasaplar, “Bu ihtiyacı neden biz karşılamayalım?” diyerek çözüme işaret etti.
İhtiyacın sadece 3’te 1’i karşılandı… Kasaplar Birliği Başkanı Raşit Şenkaya, 2025’te mezbahalarda 137 bin küçükbaş ve 18 bin 500 büyükbaş hayvan kesildiğini ve bunun yaklaşık 7,7 milyon kilogram et üretimine karşılık geldiğini söyleyerek bunun ülke ihtiyacının ancak üçte birini karşıladığını söyledi.
Eksik kalan ithal edilsin… Kesime hazır hayvan sayısının bilinmemesi nedeniyle sağlıklı planlama yapılamadığını belirten Şenkaya, kooperatif modeliyle kesimlerin tek merkezden yürütülmesini, tüm hayvanların kesim öncesi bildirilmesini ve eksik kalan kısmın hızlı ithalatla tamamlanmasını istedi
Fiyat yüksekliği arz yetersizliğinden… Fiyat artışlarının arz yetersizliğinden kaynaklandığını ifade eden Başkan Şenkaya, Hayvancılar Birliği’nin de Esnaf ve Zanaatkârlar Odası’nın da aktif kooperatifleri var. Bu yapılar üzerinden süreç yürütülebilir. Önemli olan, kesime hazır hayvan sayısının acilen ortaya konmasıdır” dedi.
Cemre CEMALİ
Ülkede hayvan arzının yetersiz olması, canlı hayvan fiyatlarını yükseltirken bu artış doğrudan kasap reyonlarındaki et fiyatlarına yansıyor.
İç piyasadaki et ihtiyacının yarısından fazlasının ‘kaçak yollarla’ Güney Kıbrıs’tan karşılandığını savunan sektör temsilcileri, “ekonominin güneye kaydığı” görüşünü dile getirirken, “Neden bu ihtiyacı biz karşılamayalım?” sorusuna yanıt aramak üzere önceki gün bir araya geldi.
KIBRIS ekibi, hafta başında başkentte kasap esnafıyla gerçekleştirdiği röportajlarda, sektör temsilcilerinin Kurban Bayramı öncesinde yaşanan sorunları masaya yatırmak için toplantı hazırlığında olduğunu öğrenmişti.
Kasaplar Birliği, önceki akşam üyelerinin yanı sıra Esnaf ve Zanaatkârlar Odası’na bağlı birçok birliğin katılımıyla geniş kapsamlı bir toplantı gerçekleştirdi.
Toplantının ardından KIBRIS muhabirinin sorularını yanıtlayan Kasaplar Birliği Başkanı Raşit Şenkaya, sürece ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Önümüzdeki günlerde basın toplantısı düzenleyeceklerini söyleyen Şenkaya, eylem süreci başlatacaklarını açıkladı.
“Bu ülkenin et ihtiyacını kim karşılıyor?”
Kasaplar Birliği Başkanı Raşit Şenkaya, kasapların katılımıyla gerçekleştirdikleri toplantıda ülkedeki et arzına ilişkin ciddi sorunların ele alındığını belirterek, sorunun temelinde “ülkenin et ihtiyacını kimin karşıladığı” meselesinin yattığını söyledi.
Şenkaya, Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği ile bu konuda mutabık olduklarını vurgulayarak, “Sıkıntının temeli ‘bu ülkenin et ihtiyacını kim karşılıyor?’ Esas bakılması gereken konu bu” dedi.
Ülkedeki et ihtiyacının büyük bölümünün Güney Kıbrıs’tan karşılandığını savunan Şenkaya, “Ülkenin et ihtiyacının yüzde 60-65’i Güney Kıbrıs’tan, yüzde 35-40’ı yerli üretimden karşılanıyor. Bizim en büyük sıkıntımız bu. Biz niye bu ihtiyacı güneyden karşılıyoruz? Bu gayriyasal ve sağlıksız koşullarda ithalat yapmak değil midir?” ifadelerini kullandı.
Şenkaya, Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği’nin de benzer değerlendirmeler yaptığını dile getirerek, “Onlar da ihtiyacın yarısının güneyden karşılandığını söylüyor. Peki neden bu ihtiyacı biz karşılamayalım?” diyerek çözümün yerli üretim ve kontrollü ithalat olduğunu belirtti.
Birlik olarak ortak önerilerinin “kooperatif modeli” olduğunu aktaran Şenkaya, “Bu açık varsa, gayriyasal şekilde güneyden değil, gerekirse yurtdışından kooperatif üzerinden ithal edelim. Bizim esas sıkıntımız bu” dedi.
“Eylem süreci başlatacağız”
Şenkaya, bu konuyla ilgili eylem süreci başlatacaklarını ifade ederek, “Salı günü basın toplantısı düzenleyeceğiz ve toplantıda bunları açıklayacağız. Sendikalar ve odalarla da görüşüyoruz, farklı birliklerden destek alıyoruz.” diye konuştu.
Başkan Şenkaya, fiyat istikrarsızlığına da dikkat çekerek piyasada dönemsel olarak ciddi dalgalanmalar yaşandığını söyledi.
“Zaman zaman çok anormal derecede fiyatlar yükseliyor. Şu an öyle bir dönemdeyiz” değerlendirmesinde bulunan Şenkaya, bunun için bir çözüm önerisi açıkladı.
Şenkaya, çözüm olarak alım ve kesim süreçlerinin tek merkezden, kooperatif yapısı altında yürütülmesi gerektiğini açıklayarak, bu sayede güneyden kaçak et alımlarının da önlenebileceğinin altını çizdi.
“Kesilen et, ihtiyacın 3’te 2’sini karşılıyor”
Veteriner Dairesi’ni de eleştiren Şenkaya, “Sistem düzgün olmadığı için güneyden gelen hayvanlar da kesiliyor. Bakanlık tamamen serbest bıraktığı için ülkeye giren kaçak etin boyutu tahmin edilemeyecek noktada” iddiasında bulundu.
Şenkaya, Veteriner Dairesi’nin verilerine göre ülkedeki üretimin ihtiyacı karşılamaktan uzak olduğunu belirten Şenkaya, “Geçtiğimiz yıl mezbahalarda 137 bin küçükbaş, 18 bin 500 büyükbaş kesildi. Bu yaklaşık 7 milyon 700 bin kilogram ete tekabül ediyor. Bu da ülke ihtiyacının neredeyse üçte biri..” ifadelerini kullandı.
Kişi başı tüketim üzerinden de değerlendirme yapan Şenkaya, sözlerine şöyle devam etti:
“Nüfusumuz ne kadar? 700 bin olduğunu varsayalım bu nüfusa göre bu et varlığı ile kişi başına 11 kilogram et düşüyor. Bu rakamın en az 25-26 kilogram olması gerekir. Tavuk tüketimi de var onu da hesap etsek yine de kırmızı etin yarısından fazlası güneyden sağlanıyor.”
Şenkaya, bu tablonun “ekonominin güneye kaydığı” yönündeki söylemleri doğruladığının altını çizerek, eleştiriler yöneltti:
“Ülkenin et ihtiyacı karşılanmıyorsa ekonominin güneye kaymasına göz yumuluyor demektir. Hükümet ve tarım bakanı, kaçakçılığa ve bu etin güneyden gayriyasal şekilde gelmesine bilerek müsaade ediyor.”
Önerilen model
Hayvancılar Birliği ile daha önceden de mutabık oldukları konuya ilişkin de bilgi veren Kasaplar Birliği Başkanı Raşit Şenkaya, önerdikleri modeli şu sözlerle anlattı:
“Gelin, ülkedeki mevcut hayvan sayısına bakarak birlikte hareket edelim diyoruz. İlk yapılması gereken iş, kesime hazır hayvan sayısının acilen belirlenmesidir. Hayvancılar kooperatif aracılığıyla kesilecek ya da hayvancı, kesime hazır hayvanını kooperatife bildirecek. Öncelik iç piyasaya verilecek, eksik kalan kısım ise yurtdışından tamamlanacak ve derhal ithal edilecek. Gerekirse iç piyasadan alınan hayvanlar sübvanse edilerek halka daha uygun fiyatla sunulacak. Amacımız, hayvancının elinde hayvan varken ithalata yönelmek değil; her şeyin sistemli ve kontrollü olmasıdır.”
Sürecin gerekli görülmesi halinde kooperatif üzerinden yürütülebileceğini ifade eden Şenkaya, mevcut yapılar üzerinden de çözüm üretilebileceğini belirtti.
“Yeni bir kooperatifin kurulmasını beklemek bittiğimizin anlamıdır. Hayvancılar Birliği’nin de Esnaf ve Zanaatkârlar Odası’nın da aktif kooperatifleri var. Bu yapılar üzerinden süreç yürütülebilir. Önemli olan, kesime hazır hayvan sayısının acilen ortaya konmasıdır” dedi.
Bu önerilerin ancak hükümetle ortak hareket edilmesi halinde hayata geçirilebileceğine dikkat çeken Şenkaya, buna karşın kendilerine bu fırsatın verilmediğini savundu.
Şenkaya, “Sendikalar aracılığıyla Hayvancılar Birliği ile ortak noktada olduğumuzu iletip çözüm üretmek istedik ancak Tarım Bakanlığı’ndan ‘kesinlikle hayır’ yanıtını aldık” diyerek, karşı çıkılması gereken temel meselenin “güneyden yapılan et kaçakçılığı” olduğunu kaydetti.
“Arz yetersizliği fiyatları yükseltiyor”
Kasaplar Birliği Başkanı Raşit Şenkaya, piyasadaki son duruma da değinerek, fiyat artışlarının arz yetersizliğinden kaynaklandığını ifade etti.
Şenkaya “Fiyatların yükseldiği zaman arzın azaldığı dönemdir. Yaklaşık iki aydır canlı kuzuda her hafta artış var. Ocak başında yüzde 33 artış olmuştu, şimdi de artış sürüyor. Bunun sebebi arzın talebi karşılamamasıdır” dedi.
Yaklaşan 1 Mayıs ve Kurban Bayramı öncesinde beklentilerin düşük olduğunu ifade eden Şenkaya, “Geçmiş yıllarda bu dönemlerde satışlar artardı ancak biz bu yıl ne 1 Mayıs’ta ne de bayramda bir hareketlilik beklemiyoruz. Geçen bayramda da istediğimiz satışları yakalayamamıştık” şeklinde konuştu.
