SOS Çocuk Köyü Derneği Aile Güçlendirme Programı Sosyal Hizmet Uzmanı Sevgi Özbarışçı, 23 Nisan Haftası kapsamında KIBRIS’a konuştu, çocukların karşı karşıya bırakıldığı sorunlardan bahsetti.
“Çocukların sosyal medyaları denetlenmeli”… Ailelerin, çocuklarının neler izlediğini, nerelere erişebildiği ile ilgili bilgi sahibi olmaları gerektiğine vurgu yapan Sevgi Özbarışçı, gerekli kontrollerden sonra, gerekiyorsa risk teşkil eden durumları hukuki süreçlere taşımaları gerektiğinin altını çizdi.
“Ekran süresinde sınırlar önemli”… Çocukların ekran kullanım süresinde sağlıklı sınırların geliştirilmesinin önemli olduğunu kaydeden Özbarışçı, bu sınırların ekran bağımlılığının önüne geçilmesinde elzem olduğuna dikkat çekti.
Candan MERT
SOS Çocuk Köyü Derneği Aile Güçlendirme Programı Sosyal Hizmet Uzmanı Sevgi Özbarışçı, 23 Nisan Haftası kapsamında, çocukların karşı karşıya kaldığı dijital tehditler, psikolojik riskler ve eğitimde fırsat eşitsizliği gibi konuları KIBRIS’a değerlendirdi.
Özbarışçı, sosyal medya içerikleri, popüler diziler ve denetimsiz dijital kullanımın çocukları istismara açık hale getirdiğini vurgulayarak, ailelerin bilinçli denetim, eğitim kurumlarının ise erken farkındalık ve müdahale süreçlerinde aktif rol üstlenmesi gerektiğini ifade etti. Tüm bunların yanında ‘eğitimde eşitsizliğin’ toplumsal bir sorun olduğunu belirten Özbarışçı, her çocuğun güvenli, destekleyici ve eşit imkanlara sahip bir ortamda büyümesinin çocuk haklarının temel gerekliliği olduğunu söyledi.
“Sosyal medya araçları çok riskli”
Günümüzde çocukların karşılaştığı risklerden bahseden Özbarışçı, sosyal medya araçlarının sıkça risk barındırdığına dikkat çekerek bu durumun dijital çağın getirisi olduğunu ifade etti. Bununla beraber popüler dizilerin mafya, silahlanma ve çeteleşmeyi yüceltmesi ve dolaşımda olan videoların hassas içerik ve argo bir dil yapısına sahip olmasının da riskleri beraberinde getirdiğini aktaran Özbarışçı, bazı oyun veya grupların çocukları suça ve kendilerine itaate yönlendirmesinin de temel risk olarak karşımıza çıktığını dile getirdi. Reklam ve panolarda erkek egemen kıstasının çok sık üzerinde durulması gibi konuların da çocukların istismara açık hale getirilmesi noktasında büyük bir etken olduğunu kaydeden Özbarışçı, “Bunlara ek olarak oyunların sohbet içeriklerine sahip olması da çocukları özellikle dijital ortamda istismara açık hale getiriyor.” dedi.
“Aileler çocukları denetlemeli”
Bu noktada ailelerin, çocuklarının neler izlediğini, nerelere erişebildiğini ve bu sohbet kanallarını aktif kullanıp kullanmadıkları ile ilgili bilgi sahibi olmaları gerektiğine vurgu yapan Sevgi Özbarışçı, ailelerin gerekli kontrollerden sonra, risk teşkil eden durumları hukuki süreçlere taşımaları gerektiğinin altını çizdi. Çocukların sosyal veya duygusal yaşantısında bir farklılık yaşadıklarında davranış değişiklikleri sergilediklerini belirten Özbarışçı, bu davranışların yetişkinlere oldukça önemli mesajlar içeren davranışlar olduğunu söyledi. Özbarışçı, bu noktada özellikle okul ve eğitim kurumlarının çocuktaki ruhsal ve sosyal değişimleri kavraması gerektiğine vurgu yaparak, bunun sonrasında sağlıklı bir müdahale sürecinin uygulanması gerektiğini kaydetti.
“Ekran süresinde sınırlar önemli”
Dijital dünyanın, doğru kullanılması halinde insanların yararına olduğunu dile getiren Özbarışçı, “Fakat ditijal dünya, denetimsiz ve bilinçsiz kullanım halinde, özellikle çocukları riske atan ve yaşanmasını istemesek bile istismara maruz bırakabilecek sonuçlar doğurabilecek kadar tehlikeli bir dünyadır” ifadelerini kullandı. Çocuklar için güvenli alanlar oluşturmak ve bilinçli kullanımı sağlamanın yetişkinlerin elinde olduğuna dikkat çeken Özbarışçı, bundan dolayı çocukların kullanabileceği uygulamaların iyice araştırılması ve çocuk kullanıcı formunun aktif edilmesinin oldukça önemli olduğunu dile getirdi. Tüm bunların yanında çocukların ekran kullanım süresinde sağlıklı sınırların geliştirilmesinin önemine vurgu yapan Özbarışçı, konuşmasında, “Bu sınırlar hem çocuğun fizyolojik, ruhsal ve sosyal olarak daha az etkilenmesinde hem de ekran bağımlılığının önüne geçilmesinde ciddi şekilde önem taşımaktadır” ifadelerini kullandı.
“Eğitimde eşitsizlik toplumsal bir sorun”
Eğitimde fırsat eşitsizliği konusuna da değinen Sosyal Hizmet Uzmanı Sevgi Özbarışçı, ‘eğitimde eşitsizlik’ konusunun toplumsal bir sorun olduğuna dikkat çekerek, önleyici ve destekleyici çalışmaların olmamasından dolayı “her çocuğun eğitime erişim hakkı” ilkesinin ihlal edildiğini vurguladı. Çocukların sosyo-ekonomik kaynaklarının eğitim alanında fark yaratmaması gerektiğini savunan Özbarışçı, bu anlamda kaynak yetersizliği yaşayan çocukların devlet tarafından desteklenmesi gerektiğini dile getirdi.
“Eğitim devamlılığı kontrol edilmeli”
Tüm bunlara ek olarak bilinçsiz nüfus artışının sınıf nüfusunu etkilediğini kaydeden Özbarışçı, “Farklı bir ülkeden gelen, yabancı dil dışında bir dil bilmeyen çocukların herhangi bir ülkenin kültür, değer ve dilini öğrenmekle ilgili oryantasyon sürecinden geçmemesi, çocuğun hem akademik hem de sosyal ve duygusal iyilik halini etkilemektedir” dedi. Bunun yanı sıra zorunlu eğitim yaşını tamamlamadığı halde çeşitli sebeplerle okula kaydı yapılmamış çocukların bulunduğuna dikkat çeken Sevgi Özbarışçı, bu çocuklar için herhangi bir ihbara gerek duyulmadan bir denetim mekanizmasıyla eğitim devamlılığının sağlanması gerektiğini vurguladı. Bu mekanizmanın sağlanmıyor olmasının da çocuk hakkı ihlali olduğunu aktaran Özbarışçı, çocukların eğitime erişim hakkının kim veya kimler tarafından ihlal edildiğine cevap bulunmasının öneminin altını çizdi.
Özbarışçı, “Buna ek olarak okul ekipman ve donanımları, çocukların sağlık ve güvenliğini tehlikeye atmamalıdır. Çocukların eğitim hakkı gibi konularda Milli Eğitim Bakanlığı bu hakkın garantörü olmakla mükelleftir” ifadelerini kullandı.
“İtaat beklentisi saygı değildir”
Bu konular çerçevesinde ailelerin de hatalarının bulunduğuna dikkat çeken Özbarışçı, tüm ailelerin çocukları için en iyisini istediklerini bildiğini ancak hiç hata yapmayan ebeveynden de söz etmenin mümkün olmayacağını dile getirdi. Bu noktada en önemli unsurun ‘niyet’ olduğunu söyleyen Özbarışçı, gelinen aşamada kendilerini en mutlu eden konunun ‘ebeveynlerin kendilerini geliştirme düşüncesiyle ebeveynlik eğitimlerine ilgi göstermeleri’ olduğunu aktardı. Bu anlamda velilere de mesajlar veren Uzman Özbarışçı, konuşmasında, “Sağlıklı otorite demek, çocuğu altın kafeste büyütmek değildir. İlgili ve diyalog sürdürebilen ebeveynler, çocukluk çağımızdan yetişkinlik yolculuğuna kadar uzanan süreçte en önemli şeylerden biridir. İtaat beklentisi saygı değildir. Demokratik aile yapısı, olumlu benlik gelişimi ve sağlıklı bir aile ortamı için olmazsa olmazlardan biridir” ifadelerine yer verdi.
“Her çocuğun potansiyeli farklıdır”
Her çocuğun kendine ait bir potansiyeli, isteği ve becerisinin olduğuna dikkat çeken Özbarışçı, “En hızlı yüzen balığa, ‘ormanın kralı’ olmadı diye kızmak ve aslanla kıyaslamak; çocuğun kendi potansiyeline olan ilgisini yitirmesine neden olabilir. Bununla beraber, bu durum, çocuğun içine kapanmasına veya yetersizlik duygusuyla baş edemediği için öfke patlamalarına neden olabilir” ifadeleriyle, her çocuğun becerisinin farklı olabileceğine vurgu yaptı.
23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın Ulu Önder Atatürk tarafından dünyada çocuklara armağan edilen ilk bayram olması yönüyle oldukça önemli olduğunu dile getiren Sevgi Özbarışçı, konuşmasını, “Gittiğim her yerde ve her alanda söylediğim gibi yine ve yeniden söylemek isterim ki lütfen çocuklarınızı bol bol sevin. Her yaşta sevgiye ihtiyaç duyarız ama çocukluk çağında aldığımız sevgi tüm yetişkinlik yaşamımızı etkilemektedir. Ve lütfen çocuklarınız hangi bölümü okurlarsa okusunlar, hayatta ne olurlarsa olsunlar, onlara öncelikle iyi birer insan olmanın önemini öğretin. Ve bir çocuğa herhangi bir davranışı öğretmenin en önemli yolu da rol model olmaktır. Tüm çocukların haklarının sağlandığı bir dünya temennisi ile 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nı kutlarım” ifadeleriyle sonlandırdı.
