Stresin yalnızca ruhsal sağlığı değil, vücudun biyolojik işleyişini de etkilediği biliniyor.
Yeni bir araştırma, COVID-19 pandemisi sırasında yaşanan stresin biyolojik yaşlanma sürecini hızlandırdığına ilişkin bulgular ortaya koydu.
ABD Ulusal Bilimler Akademisi Bildirileri (PNAS) dergisinde yayımlanan araştırmada, Almanya’da 1000’den fazla kişinin tükürük örnekleri incelendi.
Katılımcıların pandemi öncesinde ve sonrasında alınan örnekleri karşılaştırılarak DNA’daki yaşlanmayla ilişkili değişimler değerlendirildi.
Araştırmacılar, çocuklar, ergenler ve 20-29 yaş arasındaki yetişkinleri üç ayrı grupta ele aldı. Mart 2020’deki ilk karantina öncesinde alınan örnekler, 2021-2022 yıllarında alınan örneklerle karşılaştırıldı.
Pandemi stresi ergenleri daha fazla etkiledi
Araştırmada kullanılan dört farklı biyolojik yaşlanma ölçümünden üçü, katılımcıların farklı yaş gruplarında yaşlanma hızında artışa işaret etti.
Ancak pandemi sırasında hissedilen stres ile biyolojik yaşlanma arasındaki ilişki yalnızca ergenlerde belirgin şekilde görüldü.
Özellikle özgürlüklerinin kısıtlanmasından ve yakınlarından ayrı kalmaktan daha fazla etkilenen ergenlerde biyolojik yaşlanmanın hızlandığına ilişkin daha güçlü bulgular elde edildi.
Araştırmanın başyazarı, Münih’teki Max Planck Psikiyatri Enstitüsünden sinir bilimci Alicia Schowe, ergenlik döneminin stresin etkilerine karşı özellikle hassas olabileceğini belirtti.
Bu durumun ergenlikte vücutta yaşanan değişimlerden veya karantina sürecinde akranlarla görüşmenin kısıtlanmasının gençler üzerindeki etkisinden kaynaklanabileceği değerlendirildi.
Sigara ve kilo artışı da etkili
Araştırmada hızlanmış biyolojik yaşlanmayla bağlantılı diğer önemli faktörler arasında yüksek vücut kitle indeksi ve sigaraya maruz kalma yer aldı.
Bilim insanları, pandemi döneminde hareketsiz yaşamın ve kilo artışının da biyolojik yaşlanma göstergelerindeki değişime katkıda bulunmuş olabileceğini belirtti.
Epigenetik yaşlanma ne anlama geliyor?
Epigenetik yaşlanma, DNA’nın yapısı değişmeden genlerin çalışma biçiminde meydana gelen değişikliklerin yaşla birlikte değerlendirilmesini ifade ediyor.
Bilim insanları, DNA üzerindeki kimyasal işaretlerden yararlanarak kişinin biyolojik yaşını ve yaşlanma hızını tahmin edebiliyor. Bu ölçümler, kişinin takvim yaşından farklı sonuçlar verebiliyor.
Araştırmacılar, pandemi döneminde gözlenen değişimlerin kalıcı olup olmadığının ve ilerleyen yıllarda sağlık sorunlarıyla bağlantı gösterip göstermediğinin anlaşılması için uzun süreli takip çalışmalarına ihtiyaç olduğunu vurguladı.
