Geçen yaz Alaska’nın güneydoğusundaki uzak bir fiyordda meydana gelen dev dalga, arkasında büyük bir yıkım bıraktı.
O dönemde büyük ölçüde rapor edilmeyen olayın, yeni bilimsel analizler sonucunda devasa bir heyelan nedeniyle yaşandığı ortaya çıktı.
Yaklaşık 64 milyon metreküp kaya, yani 24 Büyük Piramit’e eşdeğer kütle denize döküldü. Bir dakikadan kısa sürede fiyorda düşen bu devasa miktardaki kayanın yarattığı güç, yaklaşık 500 metre yüksekliğinde dev bir dalga oluşturdu.
Cruise gemileri felaketten kıl payı kurtuldu
Araştırmacılar, olayın sabaha karşı gerçekleşmesi sayesinde turist taşıyan cruise gemilerinin felaketten kurtulduğunu belirtti.
Tracy Arm Fiyordundaki hasarı yerinde inceleyen jeolog Dr. Bretwood Higman, durumun çok riskli olduğunu vurguladı. Higman, “Bazı insanların yanlış zamanda yanlış yerde olmaya çok yaklaştığını biliyoruz. Gelecekte bu kadar şanslı olmayacağımızdan korkuyorum” dedi.
“Megatsunami” olarak adlandırılan bu dev dalgalar, deprem veya gevşek kayaların etkisiyle meydana gelen heyelanların suya çarpmasıyla oluşuyor. Genellikle yerel düzeyde kalan bu dalgalar hızla dağılma eğilimi gösteriyor.
Açık denizlerde meydana gelen ve 2011 Japonya tsunamisi gibi binlerce kilometre yol kat edebilen tsunamilerden farklı olan bu tür, Alaska gibi dik dağlara ve dar fiyordlara sahip bölgelerde büyük tehlike yaratıyor.
Kaydedilen en büyük megatsunami 1950’lerde 500 metreyi aşan yüksekliğiyle kayıtlara geçmişti; son olay ise tarihteki en büyük ikinci dalga oldu.
Science dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, iklim değişikliğinin tetiklediği buzul erimesinin bu tür çökmeleri daha da kötüleştirdiğini gösteriyor. Uzmanlar, daha önce kaya kütlelerini destekleyen buzulların geri çekilmesiyle uçurum yüzeylerinin açığa çıktığını ve bunun da ani çökmelere zemin hazırladığını belirtti.
Dr. Higman, megatsunami risklerinin sadece biraz değil, önemli ölçüde arttığından emin olduğunu ifade etti. Higman, bu olayların birkaç on yıl öncesine göre 10 kat daha sık yaşanabileceğini söyledi.
Bilim insanları, Alaska’nın savunmasız bölgelerinde tehlikelerin daha geniş çaplı izlenmesi için çağrıda bulunurken, bazı cruise şirketleri güvenlik endişeleri nedeniyle Tracy Arm Fiyorduna seferlerini durdurma kararı aldı.
