{"id":27969,"date":"2025-06-28T11:38:11","date_gmt":"2025-06-28T08:38:11","guid":{"rendered":"https:\/\/kuzeyinsesi.org\/index.php\/2025\/06\/28\/fidan-bolgedeki-butun-gelismelerin-yakindan-takipcisiyiz\/"},"modified":"2025-06-28T11:38:11","modified_gmt":"2025-06-28T08:38:11","slug":"fidan-bolgedeki-butun-gelismelerin-yakindan-takipcisiyiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kuzeyinsesi.org\/index.php\/2025\/06\/28\/fidan-bolgedeki-butun-gelismelerin-yakindan-takipcisiyiz\/","title":{"rendered":"Fidan: \u201cB\u00f6lgedeki b\u00fct\u00fcn geli\u015fmelerin yak\u0131ndan takip\u00e7isiyiz\u201d"},"content":{"rendered":"
\n
\n <\/div>\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hakan Fidan, \u0130ran ile ABD aras\u0131nda bir anla\u015fma yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek, \u201c\u015eu anda bir sessizlik s\u00fcreci var. Ama bunu daha kal\u0131c\u0131 hale getirmek i\u00e7in \u0130ran\u2019la Amerika aras\u0131nda bir anla\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Bu noktada bizim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz her iki taraf\u0131n da tekrar masaya oturup m\u00fczakereye girme y\u00f6n\u00fcnde bir iradesi var. Avrupal\u0131lar\u0131n da \u0130ranl\u0131larla g\u00f6t\u00fcrmek istedi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 var.\u201d dedi<\/p>\n

Fidan, A Haber canl\u0131 yay\u0131n\u0131nda g\u00fcndeme ili\u015fkin sorular\u0131 yan\u0131tlad\u0131, \u201cB\u00f6lgedeki b\u00fct\u00fcn geli\u015fmelerin hem yak\u0131ndan takip\u00e7isiyiz hem de i\u00e7inde oluyoruz. \u00c7o\u011fu zaman arabulucu olarak.\u201d ifadelerini kuland\u0131.<\/p>\n

Lahey\u2019deki NATO Zirvesi\u2019nde Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan ile ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump aras\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fmenin daha \u00f6nce planland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Fidan, g\u00f6r\u00fc\u015fmede b\u00f6lgesel konular ba\u015fta olmak \u00fczere Gazze, Rusya-Ukrayna ve \u0130ran\u2019da ya\u015fananlar\u0131n g\u00fcndeme geldi\u011fini ifade etti.<\/p>\n

Fidan, g\u00f6r\u00fc\u015fmenin olduk\u00e7a yap\u0131c\u0131 ve iyi ge\u00e7ti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n

ABD Ba\u015fkan\u0131 Trump\u2019\u0131n NATO \u00fcyelerinin savunma harcamalar\u0131n\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde verdi\u011fi mesaj\u0131n Avrupal\u0131 liderler taraf\u0131ndan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktaran Fidan, NATO \u00fcyelerinin gelecekteki 10 y\u0131l i\u00e7erisinde savunma harcamalar\u0131n\u0131 iki ayr\u0131 kalemde y\u00fczde 5\u2019e \u00e7\u0131karma konusunda bir fikir birli\u011fine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n

Bakan Fidan, zirvede Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n mevkida\u015flar\u0131yla ikili g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n

Gelecek y\u0131l NATO zirvesinin T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin soru \u00fczerine Fidan, zirvenin en son 2004\u2019te T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatarak, \u201c\u015eimdi 2026 y\u0131l\u0131na, ge\u00e7en sene biliyorsunuz biz talip olmu\u015ftuk o kabul g\u00f6rd\u00fc, \u0130stanbul\u2019a ev sahipli\u011fi. \u0130stanbul mu Ankara m\u0131 konusunda Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019m\u0131z \u015fu anda bu konuyu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, isti\u015fare ediyor. Burada iki tane ayr\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f var \u015fu anda. Kendileri karar verecekler.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n

\u0130srail\u2019in, \u0130ran\u2019a \u015fiddetli sald\u0131r\u0131lar\u0131yla ba\u015flayan \u00e7at\u0131\u015fma s\u00fcrecine ili\u015fkin soru \u00fczerine Fidan, \u201cBiliyorsunuz b\u00f6lgedeki b\u00fct\u00fcn geli\u015fmelerin hem yak\u0131ndan takip\u00e7isiyiz hem de i\u00e7inde oluyoruz. \u00c7o\u011fu zaman arabulucu olarak. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgemizde sava\u015flar\u0131n \u00e7\u0131kmamas\u0131, var olanlar\u0131n son bulmas\u0131 hem bizim menfaatimize hem de b\u00f6lgemizin menfaatine.\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n

Fidan, Gazzeye y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n ilk haftas\u0131nda \u201c\u0130ran ve \u0130srail aras\u0131nda bir sava\u015f\u0131n gelmekte oldu\u011funu\u201d s\u00f6yledi\u011fini hat\u0131rlatarak, \u201c\u0130srail\u2019in \u0130ran\u2019a sald\u0131rmas\u0131, \u0130ran\u2019\u0131 me\u015fru m\u00fcdafaa yapan bir pozisyona itti ve ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ki asl\u0131nda \u0130srail \u00f6yle iddia etti\u011fi kadar \u0130ran\u2019\u0131n n\u00fckleer kabiliyetlerini yok edecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00fclke de\u011fil. Sadece onunla olan hesapla\u015fmas\u0131n\u0131 ortaya koydu. Burada tabii (\u0130srail Ba\u015fbakan\u0131 Binyamin) Netanyahu\u2019nun kendi i\u00e7 siyasete y\u00f6nelik siyasal hesaplamalar\u0131 da var. Asl\u0131nda maalesef i\u00e7 siyasetin uluslararas\u0131 politikada ne kadar fazla rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 burada yine g\u00f6rd\u00fck.\u201d de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n

T\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n, \u201ckendi ikbali i\u00e7in b\u00f6lgeyi ate\u015fe atmaktan \u00e7ekinmeyen bir politik zihnin orada oldu\u011funu\u201d g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydeden Fidan, ba\u015f\u0131ndan beri yo\u011fun diplomasi y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini kaydetti.<\/p>\n

\u2013 \u201cB\u00f6lgenin teyakkuzda olmas\u0131 gerekiyor\u201d<\/p>\n

Fidan, \u201c12 g\u00fcnde bu sava\u015f \u015fimdilik noktaland\u0131 ama n\u00fckleer kapasitenin ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131ndan hareketle sonu\u00e7lanan bir ate\u015fkes var. Ate\u015fkesin bozulmas\u0131, daha sonra tekrar kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n ba\u015flamas\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 asl\u0131nda b\u00f6lgenin teyakkuzda olmas\u0131 gerekiyor.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Bunun sadece iki \u00fclkeye de\u011fil, b\u00f6lgeye de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck maliyet \u00fcreten bir sava\u015f oldu\u011funu vurgulayan Fidan, \u201cMalumunuz iki \u00fclke aras\u0131nda 1000 kilometreden fazla bir mesafe var, s\u0131n\u0131r yok. Dolay\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131r a\u015fan, farkl\u0131 \u00fclkeleri de i\u00e7ine alan bir sava\u015f. \u015eu anda bir sessizlik s\u00fcreci var ama bunu daha kal\u0131c\u0131 hale getirmek i\u00e7in \u0130ran\u2019la Amerika aras\u0131nda bir anla\u015fman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Bu noktada bizim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz her iki taraf\u0131n da tekrar masaya oturup m\u00fczakereye girme y\u00f6n\u00fcnde bir iradesi var. Avrupal\u0131lar\u0131n da \u0130ranl\u0131larla g\u00f6t\u00fcrmek istedi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7 var.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

\u2013 \u201cN\u00fckleer tesislerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde hasar ald\u0131\u011f\u0131 a\u015fikar\u201d<\/p>\n

D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hakan Fidan, \u201c\u0130ran art\u0131k uranyum zenginle\u015ftirme noktas\u0131nda duracak m\u0131? Ya da kapasitesi yok edildi mi?\u201d sorusuna yan\u0131t\u0131nda, n\u00fckleer meselenin \u0130srail ile \u0130ran aras\u0131nda ya\u015fanan s\u00fcrecin yaln\u0131zca bir boyutunu olu\u015fturdu\u011funu, bunun d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka unsurlar\u0131n da bulundu\u011funu ifade ederek, \u201cAmerika\u2019n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi askeri operasyon sonucunda, \u0130ran\u2019daki n\u00fckleer tesislerin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde hasar ald\u0131\u011f\u0131 ve kullan\u0131lamaz hale geldi\u011fi a\u015fikar.\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n

N\u00fckleer program\u0131n bir\u00e7ok bile\u015feninin oldu\u011funu, tesisler k\u0131sm\u0131na b\u00fcy\u00fck zarar verildi\u011fini kaydeden Fidan, \u201cBurada a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 art\u0131k \u00e7ok ciddi bir n\u00fckleer programa indirilmi\u015f darbeden s\u00f6z edebiliriz.\u201d dedi.<\/p>\n

Fidan, \u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki en b\u00fcy\u00fck meydan okuma m\u00fczakerelerde. A\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemek gerekirse, \u0130ran masaya oturdu\u011fu zaman Amerikal\u0131lar sadece n\u00fckleer meselesiyle mi gelecekler kar\u015f\u0131lar\u0131na, yoksa ba\u015fka dosyalar\u0131 da getirecekler mi? Ba\u015fka dosyalar\u0131 getirirlerse \u0130ranl\u0131lar\u0131n ben bu dosyalar\u0131 konu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. Ama n\u00fckleer konularda, (eski ABD Ba\u015fkan\u0131 Barack) Obama d\u00f6neminde var olan mutabakat gibi bir m\u00fczakerenin, bir anlay\u0131\u015f birli\u011fine y\u00f6nelik bir \u00e7aban\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ama topyekun teslimiyet anlam\u0131na gelecek, n\u00fckleer d\u0131\u015f\u0131ndaki yeteneklerin de ortadan kald\u0131rmas\u0131n\u0131 talep edecek tekliflere an itibar\u0131yla 12 g\u00fcnl\u00fck sava\u015ftan sonraki \u015fu de\u011ferlendirme itibar\u0131yla s\u0131cak bak\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.\u201d de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n

\u2013 \u201c(ABD-\u0130ran) Uzla\u015fma ihtimali var\u201d<\/p>\n

N\u00fckleer programla ilgili m\u00fczakere masas\u0131n\u0131n tekrar kurulup kurulmayaca\u011f\u0131 ve kurulursa T\u00fcrkiye\u2019nin burada arabulucu rol\u00fcn\u00fcn olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131n sorulmas\u0131 \u00fczerine Fidan, Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan\u2019\u0131n her zaman \u00fczerlerine d\u00fc\u015fen her t\u00fcrl\u00fc rol\u00fc oynamaya haz\u0131r olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fini hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n

Fidan, \u201cAma \u015fu anda Umman\u2019da son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f s\u00fcrecin tekrar aktive edilece\u011fine ili\u015fkin bir \u00f6n duyum var. Belki onu denemek isteyecekler tekrar. N\u00fckleerde bir anla\u015fmaya varabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n

Sunucunun \u201cAmerika ve \u0130ran i\u00e7in mi s\u00f6yl\u00fcyorsunuz bunu?\u201d sorusu \u00fczerine Fidan, \u201cEvet, yani bir yerde bulu\u015fabilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc konu zenginle\u015ftirmenin tabiat\u0131yla alakal\u0131 bir konu.\u201d dedi.<\/p>\n

Fidan, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n

\u201cDedi\u011fim gibi burada bir uzla\u015fma ihtimali var. \u00d6zellikle son n\u00fckleer tesislere y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131dan sonra. Ama tabii, ben iki \u00fclke ad\u0131na da konu\u015famam. \u0130ki \u00fclke yetkilileriyle konu\u015furken onlara tavsiye etti\u011fim, ortada bulu\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan baz\u0131 fikirlerim de oldu a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015flang\u0131\u00e7 pozisyonlar\u0131 ayn\u0131 Rusya-Ukrayna Sava\u015f\u0131\u2019nda oldu\u011fu gibi yani \u00e7ok farkl\u0131. Bunlar\u0131 ortada bulu\u015fturacak, biraz da zamana yayacak baz\u0131 yarat\u0131c\u0131 fikirlere ihtiya\u00e7 oluyor. Onlar\u0131 g\u00fcndeme getiriyoruz taraflara. Bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve hemen devreye sokuldu\u011funu da asl\u0131nda g\u00f6rd\u00fck. Ba\u015fka akt\u00f6rler de \u00e7\u00fcnk\u00fc onlara da s\u00f6yl\u00fcyoruz, onlar da g\u00fcndeme getiriyorlar.<\/p>\n

\u015eimdi temel mesele, Amerikal\u0131lar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 pozisyonu \u0130ran\u2019daki hi\u00e7bir zenginle\u015ftirme i\u015fleminin olmamas\u0131. \u0130ranl\u0131lar da bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 n\u00fckleer zenginle\u015ftirmenin yani uluslararas\u0131 hukuktan do\u011fan, anla\u015fmalardan do\u011fan bir hak oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyorlar. Onlar n\u00fckleer anla\u015fma, NPT\u2019ye taraftarlar biliyorsunuz. Dolay\u0131s\u0131yla burada \u00f6zellikle son sald\u0131r\u0131dan sonra ba\u015fka bir ifade ile bir anla\u015fmaya gidebilirler umudunday\u0131m. Ama hem iki tarafta da iyi niyete ihtiya\u00e7 var.\u201d<\/p>\n<\/p><\/div>\n